| Thread Previous • Date Previous • Date Next • Thread Next |
Essalamu eleykum kopchilik,
Bugun azraq waqit chiqirip, Uyghurche 12 dane tinish belgilirini kunupka
taxtisigha orunlashturush heqqide izdinip korup, ozem muwapiq dep qarighan
bir layiheni silerge sundum. Qarap beqip, pikir-teklipler bolsa,
bergeysiler. Mushu muzakire arqiliq bezi netijilerge eriship qalsaq ejeb
emes.
Eskertish:
Bu muzakiride peqet Uyghurche 12 dane tinish belgiliri heqqidila muzakire
bolunidu. Bashqa Uyghurche herpler yaki hemze we yaki bashqa latinche
herp-belgiler muzakire qilinmaydu.
Uyghurche tinish belgilirini latinche kunupka taxtisigha orunlashturushta
asaslinidighan bezi pirinsiplar (men ozem toghra korup yekunlep chiqqan):
(1) Amal bar menasi we shekli yeqin kelish
(2) Kunupkining besilish qetim sani amal bar az bolush
Mushu 2 pirinsipqa asaslan'ghanda, Uyghurche (1) chekit, (2) sual belgisi,
(3) undesh belgisi, (4) pesh, (5) chekitlik pesh, (6) qosh chekit, (7)
tirnaq, (8) siziqche qatarliq 8 belgini asanla orunlashturush mumkin. (Bu
belgiler eslidila latinche kunupa taxtisida bar.) Yeni towendikidek:
Uyghurche belgiler ---> Latinche kunupka
chekit ---> chekit
sual belgisi ---> sual belgisi
undesh belgisi ---> undesh belgisi
pesh ---> pesh
chekitlik pesh ---> chekitlik pesh
qosh chekit ---> qosh chekit
tirnaq ---> tirnaq
siziqche ---> siziqche-elish belgisi
Emdi eship qalghan 4 dane belgiler:
siziq
kop chekit
qosh tirnaq
yalang tirnaq
SIZIQ
Uyghurche halette astigha sizilidighan siziq belgisi ( _abc_ ) ge
ehtiyajimiz bolmighachqa, bu kunupkigha Uyghurche siziq orunlashturuldi.
BASHQILAR
Abdusalam ependimning aldinqi bayanliridiki koz qarishigha asasen, bu
belgini kunupka taxtisidiki chong-kichik belgisi kunupkisigha
orunlashturushni waqtinche kechikturdum.
Uningdin bashqa, Uyghurche qosh we yalang tirnaqlar jup kelidighan belgiler
bolup, latinche kunupkilarda jup kelidighan belgilerdin () <> [] {}
qatarliqlar bar. Bularning ichidiki () kunupkilirigha alliburun Uyghurche
tirnaq orunlashturulghan idi.
Yalang tirnaqni <> belgisi kunupkisigha orunlashturushtin burun, (1)
Uyghurche halettimu chong-kichik belgisige ehtiyajimiz chushup qelishning
mumkinliki, (2) Bularning shekli oxshisimu menasi oxshimaydighanliqini
oyliship, bu amaldin waz kechtim.
Undaqta eship qalghan KOP CHEKIT, QOSH we YALANG TIRNAQ qatarliq 3 tinish
belgisini mundaq orunlashturdum:
Bezi Uyghurche kunupka taxtisida, mesilen ALKATIP 5.5 de, Uyghurche qosh
tirnaq bolsa " we ' kunupkilirigha orunlashturulghan iken. Bu
orunlashturushni muwapiq dep qarimidim. Sewebi Uyghurche qosh tirnaqtiki 2
shekil jup kelidighan 2 shekil bolip, gerche latinche " buning birsige yeqin
kelsimu yene biri ' ge yeqin kelmeydu. Shekli we menasi yeqin kelmeydu.
Shunga Uyghurche qosh we yalang tirnaqni latinche [] we {} kunupkilirigha
orunlashturushni muwapiq dep qaridim.
Sewebi, bular kunupka taxtisida eship qalghan jup kelidighan belgiler,
bularning echilish we yepilish shekli bar, shunga Uyghurche qosh we yalang
tirnaqlargha " we ' ge qarighanda nisbeten yeqin kelidu dep qaridim.
Yene bir seweb, bir Uyghurche halette [] we {} lerge asasen ehtiyajimiz
chushmeydu.
Emdi Uyghurche qosh tirnaqning yalang tirnaqtin kop uchraydighanliqini
oylashsaq, kunupkini az besish pirinsipi boyiche, Uyghurche qosh tirnaqni []
kunupkilirigha, yalang tirnaqni {} kunupkilirigha orunlashturdum.
Uyghurche kop chekitni bolsa, uningda 3 dane chekit bolup, Kunupka
taxtisidiki " we ' ni teshkil qilidighan kunupkidimu bir qarimaqqa 3
chekitke yeqin kelidighan bir shekil bolghachqa, Uyghurche kop chekitni ('
") kunupkisigha orunlashturdum.
Axirqi netijini qosumche resimdin korung.
Attachment:
ug-kbd-1.png
Description: PNG image
Attachment:
ug-kbd-2.png
Description: PNG image
| Thread Previous • Date Previous • Date Next • Thread Next |